It's still dark outside, the rest of the house is fast asleep, and yet your little one is already sitting up in bed, ready to start the day. Early wake-ups are one of the most common sleep concerns among parents, and also one of the trickiest to deal with. It might help to know that there's rarely just one simple cause, but there are a few things you can look into. You don't have to change your entire routine overnight. Sometimes, small adjustments can already make a difference. So why is your little one waking up so early, and what can you do about it? We've rounded up the most important tips for you. Why is your little one waking up so early? Early wake-ups are very common among young children. Towards the end of the night, we all sleep more lightly, and our sleep pressure (the sleepiness that builds up throughout the day and gradually decreases during sleep) is at its lowest. A little noise, some light or hunger can easily wake your little one. And if your child finds it difficult to fall asleep independently, getting back to sleep in the early morning can be even harder. Another common reason for early wake-ups is overtiredness. A later bedtime or less daytime sleep doesn't automatically mean your little one will sleep in the next morning. Their internal body clock and exposure to light play a big role in determining when they wake up, and these don't simply shift along with bedtime. So, putting your little one to bed later might actually result in a shorter night, leaving them tired at the start of the day. That's why it can be worth trying a slightly earlier bedtime or an extra rest moment during the day. Of course, not every early wake-up has the same cause. Your little one might wake up at 5 AM because they're still tired, but it could also be that they've simply had enough sleep. For example, if your child goes to bed at 6:30 PM and wakes up at 5:30 AM, they might have already had a full night's sleep. How much sleep a child needs depends on their age and individual needs. That's why it's important to look at the bigger picture, rather than focusing on the clock alone. What can you do when your little one wakes up at 5 AM? 1. Make sure the bedroom is really dark Light is an important signal for your little one's internal body clock. Even a little light coming through the curtains or underneath the door can be enough to wake them up. Blackout curtains or blinds that fit snugly against the window can help. Does your little one need a night light? Choose one with a soft red glow. 2. Check the noise levels and room temperature Birds chirping early in the morning, a busy street or noisy neighbours: outside sounds can easily wake your little one during lighter sleep. A bedroom that's too warm or too cold can also disturb their sleep. Try to keep the room at a comfortable, consistent temperature and see if you can reduce outside noise, perhaps with a white noise machine. 3. Find the right balance between naps and bedtime Too much daytime sleep can mean your little one isn't sleepy enough at bedtime. On the other hand, too little sleep or a bedtime that's too late can lead to overtiredness. Both can contribute to early wake-ups. Finding the right balance can take a little trial and error, and what works for one child might not work for another. Try adjusting just one thing at a time and give it a few days to see whether it makes a difference. 4. Look at how your little one falls asleep Does your little one need a little help falling asleep in the evening, such as feeding, rocking or being held? If so, they might need that same comfort towards the end of the night, when their sleep is lighter. Children who gradually learn to fall asleep more independently often find it easier to settle themselves back to sleep too. How and when you encourage this depends on your child's age and what feels right for your family. 5. Keep early mornings calm and quiet Try not to get your little one out of bed straight away. Otherwise, 5 AM might start to feel like the beginning of the day. Keep the room dark, speak softly and avoid too much stimulation. Essentially, treat the early morning just as you would a wake-up at 2 AM. Is your little one hungry or thirsty? Of course, you can offer a feed or something to drink, but try to keep things calm. If your baby still needs night feeds, always respond to their hunger cues. 6. Decide when the day begins Choose a time when you're happy for the day to start, for example 6:30 AM, and try to stick to it as consistently as possible. Just remember to keep your expectations realistic: waking up between 6 and 7 AM is perfectly normal for many young children. For toddlers and preschoolers, a sleep training clock can be helpful. This is a little clock or light that shows when it's time to get up. It usually works once your child understands the concept, often from around 2.5 to 3 years old. When should you ask for help? A temporary phase of early wake-ups can happen for all kinds of reasons, such as illness or a developmental leap. But if your little one has been consistently waking up very early for a longer period of time and seems particularly tired during the day, or you're simply worried about their sleep, it's a good idea to talk to someone about it. A baby and child sleep consultant can help you figure out what might be going on. From early bird to calmer mornings Early wake-ups are rarely something you're doing wrong as a parent. Often, it's a combination of light, noise, naps, bedtime and sleep habits. And sometimes, it's simply part of your little one's natural sleep rhythm. It can take a little while before you notice a difference, and sometimes your little one is simply going through a phase that will pass on its own. Give it time, and remember to be kind to yourself along the way.

Een rustige en voorspelbare avondroutine is misschien wel de meest onderschatte slaaptip. Het klinkt als iets simpels, maar heeft een heel groot effect. Een fijne avondroutine hoeft helemaal niet lang of ingewikkeld te zijn. Het belangrijkste is dat je kindje weet wat er gaat gebeuren en de kans krijgt om stap voor stap van de drukte van de dag naar de rust van de nacht te schakelen. En dat je daar als ouder de volledige aandacht voor hebt. Want hoe die avond verloopt, begint eigenlijk al veel eerder: de prikkels van een hele dag spelen en ontdekken bepalen mede hoe makkelijk je kindje 's avonds tot rust komt. Maar wat maakt een avondroutine nu echt prettig en wat kun je beter achterwege laten? Wij zetten de belangrijkste punten voor je op een rij.Waarom een avondroutine belangrijk is Overdag krijgt je kindje ontzettend veel prikkels te verwerken. Spelen, ontdekken, eten, praten, bewegen en alles wat er om hem heen gebeurt. Daarom is het belangrijk dat je kindje de kans krijgt om zijn of haar hoofdje weer rustig te krijgen voordat ze naar bed gaan. Hierdoor kan je kindje makkelijker in slaap vallen.Een herkenbare avondroutine helpt je kindje om te voorspellen wat er komt. En voorspelbaarheid zorgt voor veiligheid. Veiligheid zorgt er vervolgens weer voor dat je kindje makkelijker in slaap kan vallen. Niet alleen voor je kindje is een vaste, herkenbare avondroutine fijn, ook voor jou als ouder is een vaste routine prettig. Je hoeft niet iedere avond opnieuw te onderhandelen over de volgorde of te bedenken wat er nog moet gebeuren.Een hele dag spelen en ontdekken: wat doet dat met slaap?Voor een kindje is bijna alles nieuw. Een wandeling, een bezoekje aan opa en oma, een dagje op de opvang, een nieuw geluid of een nieuw speeltje: het is allemaal leuk en leerzaam, maar het vraagt ook veel van dat kleine hoofdje. Alle indrukken van de dag moeten verwerkt worden, en een groot deel daarvan gebeurt tijdens de slaap.Spelen en ontdekken horen dus bij een goede dag én bij een goede nacht. Een dag vol beweging, daglicht en nieuwe ervaringen helpt je kindje om 's avonds ook echt moe te worden. Maar het gaat om de balans. Een dag die vol zit met prikkels kan ervoor zorgen dat je kindje aan het eind van de dag overprikkeld raakt. Je ziet dat vaak terug in huilerig, druk of juist hangerig gedrag, en het kan het inslapen lastiger maken of zorgen voor een onrustigere nacht.Zo houd je overdag de balans:• Wissel actieve en rustige momenten afEen rustig moment thuis na een leuk uitstapje of een drukke ochtend zorgt voor een goede balans tussen nieuwe prikkels en rust.• Kijk naar het totaalHet gaat niet alleen om de grote dingen. Voor ons is boodschappen doen misschien even een snelle stop, maar voor een kindje een uitje opzich.• Plan ook overdag rust inDutjes en rustmomenten helpen je kindje om prikkels tussendoor te verwerken, zodat niet alles pas 's avonds naar boven komt.• Ga naar buitenDaglicht en beweging helpen het slaapritme van je kindje en geven alle ruimte om te ontdekken.• Stem je avond af op je dagWas het een dag vol spelen en ontdekken? Dan mag de avondroutine gerust wat eerder beginnen.Wat maakt een goede avondroutine?Houd de volgorde voorspelbaarHet hoeft geen strak schema op de minuut te zijn. Een vaste volgorde is belangrijker dan een exact tijdstip. Bijvoorbeeld: opruimen, wassen of in bad, pyjama aan, tandenpoetsen, boekje lezen en naar bed. Je kindje leert zo de signalen herkennen die bij bedtijd horen.Bouw de avond rustig afGeef je kindje de tijd om af te schakelen. Kies in het laatste halfuur voor rustigere activiteiten en vermijd wilde spelletjes vlak voor bedtijd. Een boekje lezen, samen knuffelen of rustig praten zijn voorbeelden van activiteiten die passen bij deze overgang.Beperk prikkelsFel licht, veel geluid en druk spel maken het lastiger om van actief naar rustig te schakelen. Dim waar mogelijk het licht en houd de slaapkamer rustig. Schermen kun je in het laatste deel van de avond beter achterwege laten. We adviseren in elk geval één uur voor bedtijd geen schermen meer aan te hebben staan. Was het een drukke dag vol spelen en ontdekken? Dan helpt het extra om de avond overzichtelijk en rustig te houden.Houd het ritueel kort en haalbaarEen avondroutine hoeft geen programma van een uur te zijn. Sterker nog: hoe langer de routine, hoe groter de kans dat er ruimte ontstaat voor uitstelgedrag. Kies een paar vaste onderdelen die bij jullie passen en houd het overzichtelijk. Een kort, herkenbaar ritueel werkt vaak beter dan een lange reeks activiteiten.Geef je kindje kleine keuzesEen vaste routine betekent niet dat je kindje nergens over mag beslissen. Juist kleine keuzes kunnen helpen om de overgang soepeler te laten verlopen. Bijvoorbeeld: 'Wil je de blauwe of de groene pyjama aan?' of 'Zullen we één of twee boekjes lezen?' Jij bepaalt de kaders, je kindje krijgt daarbinnen wat regie.Kijk naar je kindje, niet alleen naar de klokEen vaste bedtijd is handig, maar kinderen zijn geen robots. Kijk ook naar signalen van vermoeidheid. Wordt je kindje hangerig, prikkelbaar, drukker of juist stiller? Dan kan het verstandig zijn om eerder aan de avondroutine te beginnen. Wacht je te lang, dan kan je kindje juist oververmoeid raken en moeilijker tot rust komen.Smoesjes tijdens bedtijdNog een slokje water. Nog een knuffel. Nog een verhaaltje. Nog even plassen. Zodra een kindje doorheeft dat er na 'welterusten' nog van alles mogelijk is, kan het bedtijdritueel eindeloos worden. Probeer daarom duidelijk te zijn over wat onderdeel is van de routine en wat daarna niet meer gebeurt. Je kunt bijvoorbeeld vooraf zeggen: 'We lezen twee boekjes, daarna gaat het licht uit.' Vervolgens houd je je rustig en consequent aan die afspraak.Van drukke dag naar rustige nachtEen fijne avondroutine draait uiteindelijk om drie dingen: voorspelbaarheid, weinig prikkels en voldoende tijd om af te schakelen. Je hoeft daarvoor geen uitgebreid ritueel te bedenken. Een paar vaste stappen die iedere avond ongeveer hetzelfde verlopen, kunnen al veel rust geven. Houd er ook rekening mee dat de avond niet los staat van de dag: hoe meer je kindje overdag heeft gespeeld en ontdekt, hoe meer rust het 's avonds nodig heeft.Maak het dus vooral niet ingewikkelder dan nodig. Samen opruimen, pyjama aan, tandenpoetsen, een boekje en een knuffel. Daarna is het tijd om te slapen. Juist die herhaling maakt bedtijd voor je kindje herkenbaar en vertrouwd.Tamara & Glynis van Slaapkops

Je kindje is lekker aan het spelen en jij kijkt op de klok: tijd voor het middagdutje. Je weet dat het slapen moeizaam verloopt als je je kindje abrupt uit zijn spel haalt. Maar je wilt je kindje ook niet te laat naar bed brengen, want dan valt hij juist ook weer lastiger in slaap. Hoe pak je dit aan, en hoe zorg je dat het overgangsmoment van spelen naar slapen soepel verloopt, zodat je kindje heerlijk kan spelen EN slapen?Waar wij als volwassenen vrij makkelijk schakelen van actief naar rustig, moet een baby of peuter dat nog leren. Jonge kinderen zijn nog nauwelijks in staat om hun eigen opwinding zelf af te remmen. Zonder jouw hulp blijft het lichaam vaak in een verhoogde staat van alertheid, met meer cortisol, een hogere hartslag en een drukker hoofd. Geen ideale basis om in slaap te vallen. Precies daarom is een overgangsmoment tussen spelen en slapen zo belangrijk. Zo help je je kindje om makkelijker en rustiger over te schakelen.Waarom een overgangsmoment zo belangrijk isEen rustige en voorspelbare overgang voor het slapen draagt bij aan sneller inslapen en minder nachtelijk wakker worden. Het lichaam heeft even de tijd nodig om van een actieve staat naar een ontspannen staat te gaan. Hoe voorspelbaarder dat verloopt, hoe makkelijker het lichaam leert wat er komen gaat.Je herkent dit misschien ook van jezelf. Als je nog druk in de weer bent geweest en daarna direct naar bed gaat, duurt het langer voor je in slaap valt. Geef je jezelf eerst even de tijd om tot rust te komen, bijvoorbeeld met een warme douche of een boek, dan ben je al in een ontspannen staat en val je rustiger in slaap en slaap je makkelijker door. Jonge kinderen hebben nog meer tijd nodig om te schakelen dan wij, dus voor hen is dit rustmoment nog belangrijker.Tips voor een rustmoment overdagMaar hoe zorg je dat je kindje dit rustmoment goed kan pakken?• Bouw altijd een paar rustige minuten in voor het slapen Stop niet abrupt met spelen om je kindje meteen in bed te leggen. Kies voor een rustmoment van vijf tot tien minuten voor het slapen. Dit rustmoment staat nog los van het bedtijdritueel zelf. Denk aan samen rustig zingen of knuffelen. Dit geeft het zenuwstelsel de tijd om af te remmen. Belangrijk is dat dit rustmoment niet lang hoeft te duren om effect te hebben. Een paar minuten maken al een wereld van verschil.• Dim het licht en beperk de prikkels Fel licht en veel geluid houden het lichaam actief. Vooral blauw licht, zoals van fel wit ledlicht of een scherm, remt de aanmaak van het slaaphormoon melatonine. Doe daarom gordijnen dicht en zet de tv uit. Ook al kijkt je kindje nog niet bewust naar de tv, de prikkels komen wel binnen en zijn vlak voor het slapen lastig te verwerken.• Herhaal steeds dezelfde handelingen voor het slapen Een voorspelbaar patroon, ook overdag, helpt een kindje te begrijpen wat er gaat gebeuren. Overdag mag het bedtijdritueel een ingekorte versie zijn van 's avonds. Denk aan slaapzakje aan, gordijnen dicht en een liedje zingen, waarna je kindje in bed gaat. 's Avonds kan hier bijvoorbeeld nog een badje, een babymassage en het lezen van een boekje aan worden toegevoegd. Voorspelbaarheid zorgt voor veiligheid, en veiligheid geeft rust, waardoor je kindje makkelijker in slaap valt. Kinderen leren zo'n patroon heel snel herkennen, dus voor je het weet heb je samen een fijn nieuw ritueel te pakken.Een fijn slaapzakje kan een herkenbaar onderdeel worden van dit vaste ritueel. In onze categorie slapen vind je alles voor een comfortabel en geborgen slaapmoment.• Houd de vermoeidheidssignalen in de gaten Veel kindjes laten vermoeidheidssignalen zien. Naast dat je natuurlijk een vast ritme en wakkere tijden kunt aanhouden, blijft het allerbelangrijkste om goed naar je kindje te kijken. Laat je kindje eerder dan verwacht vermoeidheidssignalen zien? Breng hem dan wat eerder naar bed. Een kind dat oververmoeid of overprikkeld raakt, heeft daarna meer moeite om tot rust te komen en in slaap te vallen. Wrijven in de oogjes, minder interesse tonen in speelgoed of onrustig worden zijn signalen om op tijd te beginnen met het afbouwen van het spel.Bonustip: doet jouw kindje geen middagdutje meer? Zorg dan toch voor een rustmoment overdag. Leg je kindje bijvoorbeeld met een luisterboekje in bed, of laat hem heerlijk op de bank liggen terwijl er op de achtergrond een rustige meditatie speelt. Zo komt je kindje toch even een beetje tot rust.De weg naar bedtijd rustig afbouwenEen paar minuten rust voor het bedtijdritueel, minder prikkels en een vast patroon zijn vaak al genoeg om van spelen naar slapen een zachte overgang te maken in plaats van een strijd. Volg je deze stappen, dan begin je aan bedtijd met een voorsprong.   Tamara & Glynis van Slaapkops